
آخر هفته چی ببینیم؟ (۸۴)
«خطوط کج خدا» تریلری روانشناختی به کارگردانی اوریول پائولو است؛ داستان آلیس گولد، کارآگاهی خصوصی که برای تحقیق دربارهی مرگی مشکوک، با هویتی جعلی وارد یک بیمارستان روانپزشکی میشود. اما هرچه تحقیقاتش پیش میرود، مرز میان حقیقت، توهم و فریب مبهمتر میشود و دیگر نمیتوان مطمئن بود که باید روایت چه کسی را باور کرد.
در سینماسایههای این هفته با معرفی این فیلم پرپیچوخم همراه باشید:

God’s Crooked Lines 2022
کارگردان اوریول پائولو
بازیگران باربارا لنی، ادوارد فرناندز، لورتو مائولئون، خاویر بلتران
ژانر درام، معمایی، روانشناختی، هیجانی
۱۵۴ دقیقه
IMDb 7.1
زنی وارد یک بیمارستان روانی میشود؛ اما نه برای درمان! او ادعا میکند برای تحقیق درباره مرگ مشکوک یکی از بیماران آمده است. مشکل اینجاست که هرچه بیشتر در این محیط پیش میرود، تشخیص این که چه کسی واقعاً بیمار است و چه کسی دارد نقش بازی میکند، سختتر میشود و…
این فیلم اقتباسی از رمان مشهور Los renglones torcidos de Dios نوشته تورکواتو لوکا د تناست و اوریول پائولو علاوه بر کارگردانی، در نگارش فیلمنامه نیز مشارکت داشته است. فیلم بازسازی اثری اسپانیایی محصول ۱۹۸۳ با همین نام نیز محسوب میشود.
خطوط کج خدا؛ بندبازی روی تیغ سهلبهی حقیقت، توهم و دروغ! این شما و این هم رونمایی از غیرقابلاعتمادترین «راوی غیرقابلاعتماد» جهان!
روایتی در هم آمیخته از حقیقت و ابهام. ابهامی که در درونش حقیقتی نهفتهست و حقیقتی که ابهام هم دارد!
سیر روایی فیلم از ابتدا تا انتها با جابهجایی میان زوایای دید و اطلاعات ناقص، نظمی را در دل بینظمیها ترتیب میدهد و قوانین خودش را به مخاطب تحمیل میکند. مخاطبی که در دل تاریکیهای فیلم علامتسوالهای زیادی را با خود حمل میکند هم چارهای به جز پذیرش آنها به عنوان سرنخی برای پیدا کردن شیوهی تشخیص حقیقت از خیال و دروغ ندارد و دقیقا از همان ابتدا متوجه این که با یک ماجرای رمزآلود و جذاب طرف است میشود!
شخصیتهای فیلم کاملا در اختیار سه عنصر اصلی فیلم یعنی حقیقت، توهم و دروغاند. بخشی از حقیقت را به مخاطب میگویند نه تمامش را، مرز آن با خیال را کمرنگ میکنند و اگر لازم باشد دروغ هم میگویند! این چرخه و همپوشانی جالبیست که جهان فیلم را منحصر به فردتر به تصویر میکشد. همین پیوند باعث انسجام بیشتر داستان میشود و بازی بازیگران اصلی خصوصا الیس و رییس آسایشگاه را در مرکز توجه قرار میدهد. البته که از تاثیر شخصیتهای فرعی داستان هم نباید گذشت. شخصیتهایی که از هرکدام کارکرد مناسبی گرفته میشود و بیفایده رها نمیشوند!
خطوط کج خدا مخاطب را قاضی میکند! تمام سناریوها را برای او میچیند و تصمیمگیری نهایی را بر عهدهاش میگذارد. حتی در چند نقطه مخاطب را با قضاوت اشتباهش مواجه میکند و با لبخندی مغرورانه او را در میانه استیصال رصد میکند! به عقیده من پائولو با این فرمول نشان میدهد «اینجا رئیس کیست؟». حقیقت را برای مخاطب لقمه نمیکند و در دهانش نمیگذارد و هر وقت صلاح بداند اجازه میدهد ذرهای از آن را مزمزه کند!
این ساختار را در فیلم دیگری از این کارگردان، به اسم The Invisible Guest، هم دیده بودم. عدم اطمینان از اصلیترین مولفههای شناختی جهان فیلم است. دریافت من در لایههای زیرین فیلم با توجه به اسم جالبش، نوعی از نقد یا به چالش کشیدن حقایق مبهم و ابهامات همراه با حقیقت است و بارزترین مثال برای آن چیزی نیست جز «خدا»!
جلوتر که میرویم مشخص میشود تعلیق، به اسم فیلم هم سرایت کرده است؛ نامگذاری این اثر سینمایی ارتباط مستقیمی با مضمون اصلی آن دارد. در خود فیلم «خطوط کج خدا» به انسانهای بستری در آسایشگاه نسبت داده میشود اما سوالی که مطرح میشود این است که خطوط کج خدا از کدام سمت؟! شاید همین شیوه اسمگذاری هم نهیبی باشد به ابهام و حقیقت موجود در مفهوم «خدا». اصلا چرا خدا باید خطوط را کج بکشد و از فرمول اصلی منحرف شود؟ اصلا اگر این افراد را خطوط کج هم در نظر بگیریم میشود پرسید که «کج» از کدام زاویه دید؟ بیجهت نیست که بپرسیم خطکش دقیقا دست چه کسیست!
این که یک انسان را بایدیفالت «دیوانه» بدانیم و تمام افعال و گفتارش را فاقد اعتبار تلقی کنیم، کمی ترسناک به نظر میرسد. چیزی شبیه به محاکمه در بیدادگاههای کشورهای دیکتاتوری. «هرچیز هم که بگویید محکومید»!
اما در نقطه مقابل آن به نوعی تشخیص یک دیوانهی سالمنما هم به خودی خود بامزه به نظر میرسد. اینجا بحث برای من فراتر از سالم یا بیمار بودن افراد است، بحث اصلی بر سر یک امکان ترسناک است که استانداردهای تشخیصی را دچار یک خطای محاسبهشده کند! این که دلایل بتوانند شخصی با برخورداری از سلامت کامل را دیوانه و بیماری مشهود را کاملا سالم معرفیکنند از نگرانیهای دلسوزانه فیلم به نظر میرسد!
خطوط کج خدا، ممکن است شما را به یاد Shutter Island با بازی دیکاپریو هم بیندازد. این شباهت غیرقابل انکار است ولی از دوکتابی که این دو فیلم از آنها اقتباس شدهاند میتوان دریافت که استقلال محتوایی هر کدام مستند و مستدل است. هر دو فیلم طولانی هستند ولی شاتر آیلند شاخ و برگ اضافه ندارد و خطوط کج خدا چرا! انصافاً ۱۵۴ دقیقهی فیلم میتوانست به راحتی ۱۲۰ دقیقه باشد. شاخوبرگ قابل حذف فیلم از نظر من طوری بود که مخاطب حس میکرد ماجرا عمداً وارد پیچش جدیدی میشود تا از حلوفصل منطقی معمای قبلی فرار کند!
در مجموع فیلم عملکرد قابل قبولی دارد مخصوصا اگر جزئیات برایتان مهم باشد، خطوط کج خدا، صاف شما را میبرد به همانجایی که دوست دارید. نمیدانم مقایسهاش با یکی از فیلمهای مورد علاقهام در این ژانر تا چه حد درست باشد ولی آن را به اندازه فیلم خوبی مثل Anatomy Of A Fall با بازی ساندرا هولرِ بینظیر دوست داشتم. احتمالاً شما هم «خطوط کج خدا» را دوست خواهید داشت؛ به این شرط که قبل از قضاوت، یک سؤال را از خودتان بپرسید: «خطکش واقعاً دست چهکسیست؟»