این هفته چی بخونیم؟ (۷۷)
در فرشتههای کاغذی این هفته معرفی کتابهای زیر را میخوانیم:
• لیبرالیسم، لودویگ فون میزس/ مهدی نیکنژاد
• نام من سرخ، اورهان پاموک/ محبوبه عموشاهی
نام کتاب: لیبرالیسم
نویسنده: لودویگ فون میزس
مترجم: مهدی تدینی
تعداد صفحه: ۲۹۶
کشور: اتریش
ژانر: علوم سیاسی، اندیشهی سیاسی
کتاب «لیبرالیسم» یکی از مهمترین کتابها دربارهی لیبرالیسم در قرن بیستم است که میتوان آن را «مانیفست لیبرالیسم» دانست. کتاب به مبانی لیبرالیسم، اقتصاد لیبرال (بازار آزاد و کاپیتالیسم/سرمایهداری)، سیاست داخلی و خارجی لیبرال و… میپردازد و هر کدام را مفصل و به دور از پیچیدگی و ابهام توضیح میدهد؛ بهطوریکه حتی برای کسانی که دربارهی علوم سیاسی اطلاعات کمی دارند یا آشنایی چندانی با آن ندارند نیز خوشخوان و روان است و پیچیدگیای ندارد.
کتاب همواره به موضوعاتی چون حقوق و آزادیهای فردی، صلح، تقسیم کار، حکومت و دولت محدود، قانون، دموکراسی و… از منظر لیبرالیسم میپردازد و به کارآمدی لیبرالیسم نسبت به نظامها و سیستمهای سوسیالیستی و کمونیستی اشاره میکند و چرایی آن را برای خواننده آشکار میسازد.
توضیح گفتهها و آموزههای میزس دربارهی لیبرالیسم در این معرفی بسیار سخت است؛ چرا که نویسنده، لیبرالیسم را در تمام جوانب و مباحثی چون صلح و جنگ، اقتصاد و بازار و… بهصورتی علمی، مستحکم و منسجم تشریح کرده است؛ بهگونهای که برای هر کدام باید سطرهای جداگانهای در نظر گرفت و نوشت.
اما میتوان با ارجاع به بخشی از خود کتاب، لیبرالیسم را در اینجا توضیح داد:
«لیبرالیسم نه دین است، نه جهانبینی و نه حزب منافع ویژه. دین نیست، زیرا نه ایمان و سرسپردگی طلب میکند، نه امری رازآلود گرداگرد آن را گرفته است و نه جزمیاتی دارد. جهانبینی نیست زیرا نمیخواهد گیتی را توضیح دهد، چنانکه دربارهی معنا و مقصود هستی انسانها هیچچیز به ما نمیگوید و نمیخواهد بگوید. نوعی حزب که مدافع منافع خاصی باشد نیست، زیرا به هیچ فرد و گروهی وعدهی امتیاز ویژه نمیدهد و برای هیچ فرد و گروهی منفعت ویژهای ایجاد نمیکند و نمیخواهد ایجاد کند. لیبرالیسم سراسر چیز دیگری است. ایدئولوژی است؛ نظریهای است دربارهی روابط میان امور اجتماعی و همزمان بهکارگیری این نظریه در رفتار انسانها در امور اجتماعی. هر قول و وعدهای که میدهد، از آنچه در جامعه و از طریق جامعه میتوان انجام داد تجاوز نمیکند. لیبرالیسم فقط میخواهد یک چیز به انسانها بدهد: تکامل صلحآمیز و بیاختلال رفاه مادی برای همه تا از این طریق عوامل بیرونی درد و رنج را تا حدی که اصلاً در قدرت نهادهای اجتماعی است، از انسانها دور نگاه دارد. هدفش کاستن از رنج و افزودن بر شادی است.»
آقای مهدی تدینی (مترجم) خواندن این کتاب را به همگان توصیه کرده است؛ حتی کسانی که سررشتهای از علوم سیاسی ندارند. همانطور که پیشتر گفتم، کتاب روان و همهفهم است و از پیچیدگی برخوردار نیست. این کتاب بهراحتی به ما میآموزد که لیبرالیسم چیست و چه کمکی میتواند در نگرش سیاسی ما، بهعنوان یک شهروند، داشته باشد و چگونه میتوان برای ساختن آیندهای بهتر، چه برای خود و چه برای میهنمان، گامی مؤثر و سازنده برداشت.
من نیز به نوبهی خود، توصیه میکنم اگر این کتاب را نخواندهاید یا آن را ندارید، حتماً تهیهاش کنید و بخوانید.
مهدی نیکنژاد
کتاب «نام من سرخ»، نوشتهی اورهان پاموک، نخستینبار در سال ۱۹۹۸ منتشر شد. ترجمهی فارسی آن را عینله غریب انجام داده و نشر چشمه منتشرش کرده است.
کتاب روایت قتلی است که در قرن شانزدهم و دوران امپراتوری عثمانی رخ میدهد. مقتول در همان ابتدای رمان راوی میشود و ما را به دل داستان میبرد؛ اما او تنها راوی این رمان نیست.
رمان پر از شخصیتهای مختلف است که هرکدام ویژگیها و قصهی منحصربهفرد خودشان را دارند. کتاب از پنجاهونه فصل تشکیل شده و در هر فصل، یکی از شخصیتها راوی میشود، دیوار چهارم را میشکند و به شیوهای متافیکشنال، رو به مخاطب داستانش را تعریف میکند. از آدمها گرفته تا درخت، سگ، رنگها، سکه و… همگی در فصلهای مختلف نقش راوی را بر عهده میگیرند.
رمان، همزمان که با جزئیات فراوان و فضاسازی دقیق، ما را به استانبول دوران امپراتوری عثمانی میبرد و فضای آن دوره را به تصویر میکشد، حالوهوایی از رئالیسم جادویی و فانتزی نیز دارد. همچنین، اگرچه کتاب پر از قصهها و خردهروایتهای گوناگون است، اما خط داستانی مشخصی را دنبال میکند و همهی راویها و روایتها را چنان کنار هم میچیند که مخاطب را قدمبهقدم به حل معمای قتل هدایت میکند.
این رمان، گذشته از معمای قتل، لایههای دیگری نیز دارد و روایتی عاشقانه را هم پیش میبرد. علاوه بر این، راویها در بخشهای مختلف کتاب به موضوعاتی چون مسائل فلسفی، باورهای اعتقادی، ماهیت و هدف هنر و نقاشی میپردازند و آنها را به چالش میکشند. در همین راستا، ارجاعات فراوانی به آثاری چون شاهنامهی فردوسی، خسرو و شیرینِ نظامی گنجوی و گلستان سعدی دیده میشود.
خواندن این کتاب را پیشنهاد میکنم.
محبوبه عموشاهی
